29 maart 2024 Weidegang: laat je kalveren op tijd wennen

Van zaterdag 30 maart op zondag 31 maart gaat de zomertijd in. De klok gaat dan een uur vooruit. Die overgang heeft invloed op mensen, maar ook op dieren. Zeker op koeien, die gewend zijn om in een bepaald ritme te leven. Hoe bereid je jouw koeien optimaal voor op de overgang naar zomertijd? En maakt het hierbij verschil of je op jouw bedrijf een conventionele melkstal of een melkrobot gebruikt? Kom erachter in dit artikel.

Zomertijd: een uitvinding van de mens

De wintertijd is onze standaardtijd. De zomertijd kennen we in Nederland sinds 1916. In het leven geroepen zodat het ’s avonds langer licht is en er daardoor minder olie en gas nodig is. Daar valt wat voor te zeggen. Maar het is wel een kunstmatige ingreep waar niet iedereen blij mee is. Mensen kunnen last hebben van een jetlag-effect, maar ook het bioritme van dieren kan verstoord raken.

De invloed op koeien

Op koeien heeft de overgang naar winter- en zomertijd een grote invloed. Dat komt omdat koeien gewoontedieren zijn. Ze weten precies wanneer ze gemolken worden, wanneer ze voer krijgen en wanneer het tijd is om te slapen. Als je de overgang naar de zomertijd of wintertijd op zijn beloop laat, kunnen koeien in de war raken. Met name in de eerste week. Want waarom heeft de boer toch opeens een ander melkschema?

Schema melkstal aanpassen

‘Werk je met een traditionele melkstal? Dan doe je er goed aan om het melkschema in stapjes op te schuiven’, zegt Tinus de Jong, dealer van Fullwood. Hij ziet dat het ritme van koeien verandert bij de overgang naar winter- en zomertijd en dat heeft invloed op verschillende dingen, bijvoorbeeld op de melkopbrengst.

‘Kies je ervoor om langzaam naar dat uur tijdsverschil toe te werken? En gebruik je daar bijvoorbeeld een hele week voor, waarin je elke keer stapjes maakt van een kwartier? Dan laat je de koeien langzaam aan de nieuwe tijd wennen’, legt hij uit. ‘Doe je dat niet en stap je toch in 1 keer over op dat hele uur? Dan kan het zijn dat je koeien de melk laten schieten. Door de zomertijd geleidelijk in te voeren, kost het je zo min mogelijk melk.’

Verandert er iets voor robotbedrijven?

Heb je een melkrobot? Dan ben je als boer volgens Tinus in het voordeel. ‘Laat je je koeien melken door een robot? Dan bepalen de koeien zelf wanneer ze erheen gaan’, legt Tinus uit. ‘Daar verandert niets aan als je de klok verzet. Als robotbedrijf hoef je dus geen rekening te houden met aanpassingen van melktijden.’

‘Het enige waar je wel rekening mee moet houden, is dat de robot kan aangeven dat de melkgift lager is’, vervolgt Tinus. ‘Doordat de klok vooruitgaat, mis je op de eerste dag na het verzetten van de klok namelijk 1 uur. Ook de verdeling van de melkingen kan er in de data iets anders uit komen te zien. Dat komt omdat de robot “denkt” dat de koe een uur langer weg is gebleven om zich te laten melken. De koeien merken hier verder weinig van, maar voor melkveehouders is het wel handig om te weten.

Aandacht voor voeren

Betekent het dan dat je als robotbedrijf helemaal geen aanpassingen hoeft te doen? ‘Niet per se’, zegt Tinus. ‘De verandering van de klok heeft namelijk op meer invloed dan alleen het melken. Ook voeren is onderhevig aan de verschuiving. In ieder geval als je werkt met vaste voermomenten.’

‘Geef je jouw koeien 1 of 2 keer per dag voer? Dan raad ik aan om ook die momenten langzaam op te schuiven’, zegt Tinus. ‘Eigenlijk net zoals het melken in de melkstal. Zo kunnen de koeien langzaam wennen aan hun nieuwe voermoment.’

Heb je een voeraanschuifrobot? Dan heeft het, net als met robotmelken, nauwelijks invloed, volgens Tinus. ‘Dan ligt er namelijk voortdurend voer aan het hek. Je zou wel het aanvoermoment van vers voer ook ietsje op kunnen schuiven in de tijd, maar het is vooral belangrijk dat koeien niet al te lang hoeven te wachten ten opzichte van het oorspronkelijke voermoment.’

Overstappen op een vaste tijd?

Zou het helpen om terug te gaan naar 1 tijd, waarbij we kiezen voor óf de winter- óf de zomertijd? Tinus: ‘Dat zou ons in ieder geval de overstapmomenten besparen. Maar in beide gevallen kom je licht tekort. In het ene geval wordt het heel laat licht en in het andere veel te vroeg. Momenten waarin je niets met dat licht doet. Dus een echte oplossing is er niet. Tot die er komt, kunnen we de koeien in ieder geval wel een handje helpen. Door ze langzaam aan de nieuwe tijd te laten wennen.’